Category: Адабият

Булардын кайсынысы чоң?

(жомок) Алабаш деген чалдын жалгыз карала өгүзү болуптур. Өгүздү дайыма өзү бакчу. Күндөрдүн биринде Алабаш узак жолго камынып, улуу баласына: Сен өгүзгө убактысы менен жем-чөп бергин,-деп кичүү баласына: -А сен убактысы менен жетелеп барып сугарып тургун,-дейт да, өзү жүрүп кетет. Алабаштын улуу баласы өгүздүн оозун тындырбай чөп берип турду. Арадан бир жума өттү. Сегизинчи күнү




Ш.Дүйшеев. Агындылар

(Башы өткөн сандарда) Урматтуу окурмандар! Сиздер, Кыргыз Эл акыны Шайлообек Дүйшеевдин кара сөз түрүндө жазылгын «Агындылар» китебиндеги Кыргыз ССРинин, бөрк ал десе баш алган Борбордук Комитетинин аткаминерлеринин жүзү катары айтылып келген айтылуу Матен Сыдыков тууралуу жазылган «Матен» деген бөлүктү окуп баштадыңыздар. Матен Матен биз жашаган доордун —  СССРдин, анын кол баласынын бири болгон Кыргыз ССРинин,




Алыкулов Болотбек, Эл агартуунун отличниги: «Ата-энемди багыш үчүн КТРКнын сунушунан баш тарткам»

Чыңгыз Айтматовдун «ааламга кетчү жол айылдан башталат» деп жөн жерден айтпаганы бүгүнкү каарманымдын маегинен дагы бир жолу байкалып турат. Бир кездерде улуттук университетти ийгиликтүү аяктап, көпчүлүк кыялданган жумушка тоскоолдуксуз өтүп, тилекке каршы айылдагы ата-энесин багыш үчүн туулуп өскөн жерден ɵз ырыскысын издөөгө туура келген, учурда  кыргыз тили жана адабияты мугалими болуп эмгектенип аны менен катар




Лермонтов — катаал, кайталангыс акын

Михаил Лермонтовдун мүнөзү жана тили өлүмүнө себеп болгону гениалдуу орус акынынын өмүрүн жана чыгармачылыгын изилдеген адабияттан улам маалым. Теги шотландиялык акын Кавказда аскер кызматын өтөп жүрүп, 27 жашында дуэлде өлгөн. 200 жыл мурда 15-октябрда орус акыны Михаил Лермонтов жарык дүйнөгө келген. Михаил Лермонтовдун  “Биздин замандын каарманы” романы, “Мцыри” жана “Демон” поэмалары, Пушкиндин өлүмүнө арналган “Акындын




Улуу Британияда “Манас” айткан

Касмамбетов Сапарбек 1934-жылдын 30-майында кереметтүү Ысык-Көлдүн Корумду айылында туулган. Атасы Тынаев Касмамбет өз учурундагы билимдүү, комузду мукам черткен, өнөр адамдарын сыйлаган, нарктуу адамдардын бири болгон. Энеси Сайраке Сыдык кызы жомок, дастан айткан, тилге, сөзгө маани берген, макал-лакаптарды куюлуштура айткан, кыргыздын каада-салттарын урматтаган, түшүнүгү кенен адам болгон. Сапарбек кичинекей, 7-8 жаш кезинде эле алп манасчы Саякбай




Камыр балбан

(жомок) Мурунку өткөн заманда баласыз кемпир- чал болгон экен. Бир күнү кемпир камыр жуурганда: “Алда кудай ай, ушул менин камырым бала болуп калсачы” деп арманын айтып, тышка, чыгат. Тыштан кайра келсе, баягы камыры бала болуп калыптыр. Анда баягы кемпир- чал бир бирине сүйүнчү айтышып, абдан кубанычта болушуп, той беришип, атын Камыр балбан коюшуптур. Ал абдан




9 — Эл аралык айтыш сынагы жыйынтыкталды

Токтогул Сатылгановдун 150 жылдыгына карата 9 — Эл аралык айтыш сынагынын жеңүүчүлөрү аныкталды. Анда финалга казак тараптан 8 акын, кыргыздардан 8 акын баш байге үчүн ат салышты. Улуу акын Токтогул Сатылгановдун 150 жылдыгына карата Бишкек шаарында 9 — Эл аралык айтыш сынагы кечээ жыйынтыкталды. Эки күндөн бери уланып жаткан айтышка Казакстандык жана жергиликтүү кыргыз акындары




Нурзат Мокенова

Ырлар   * * * А сен курбум сезбе мени күнөөлүү, Муңун сездим, жогун көрдүм дүйнөнүн. Жашап келген тирүүдөй күн кечирип, Жашоо жолун жектеп анан күйгөмүн. Жаша курбум, күндүн бүтөт эртеңи, Жалбыракты коргойт жаздын көктөмү. Жашып турган жазды гана көрөм мен, Жалбырактын бүтүп жашоо өлчөмү. Жаша курбум, жандап басып сүйгөнүң, Жароокерим тоо жаңыртат күлгөнүң. Сен




Анкарада Кыргызстандыктардын поэзия кечеси өттү

Анкара шаарындагы Кыргызcтан достук жана маданият коомунун кеңсесинде поэзия кечеси болуп өттү. Ага Кыргызстандан келген акындар, журналисттер жана коомдун Анкарадагы мүчөлөрү катышып, поэзиянын жалындуу деми менен жан дүйнөлөрүн азыктандырып алышты. Бул тууралуу ТРТ телеканалынын кыргыз редакциясы маалымдаган. Өзү КТРКнын «Биринчи радиосунда» иштеп, учурда ТРТдан иш тажрыйба алмашып жүргөн,акын жана журналист Сайра Баатыркулова ырларын эргүү менен




Нарсулууну бир ыры

Өтө аз, бирок да өтө саз ыр жазган Нарсулуу Гургубаеванын бир ырын таап алдым. Бул үчүн дагы бир таланттуу акын Нурзат Мокеновнага ыраазычылык билдиргим келет. Фейсбуктагы өз баракчасында бул ыр менен бөлүшкөн экен. Мына ошол ыр. * * * Жашалбаган жашоо кандай таттуу да, Ыйланбаган көз жаш кандай таптаза. Адам таппай жакшылыгын айтууга, Балким мага




Жыпар Исабаева. «Сыр»

(аңгеме) Базардын чекесиндеги дү¬көндө таң заарда жумуш ушинтип башталды… Жашы али отузга толуп толо элек, а бирок, канчадан бери жуумак түгүл тарак тийбей, жедеп түйдөк болуп калган чачын ак басып, арак менен ысык-суукка өңү каракөк тартып, эриндери кеберсиген жапжаш келин баш бакты. Көздөрүн жалдыратып, жалооруй кирип келаткан келинди көрүп эле дүкөнчү: “Дагы келатасыңбы?! Көзүмө көрүнбөй




Сыйкырдуу сака

(жомок) Илгери- илгери миң койлуу киши менен жүз койлуу киши кошуна жашайт. Койлорун балдары кайтарып жүрөт. Күндөрдүн бир күнүндө миң кой кайтарган бала менен жүз кой кайтарган бала койлорун эки бөлөк жайып коюп, чүкө ойношот. Кечке ойноп, жүз койлуу бала чүкөсүн бүт уттуруп, бир сакасы эле калат. Ошондо гана кайтарган кою эсине түшүп, койлоруна келсе,




Отунчу падыша

(жомок) Бир заманда Султаналы деген отунчу болгон экен. Өзүнө ылайык кембагалдын кызы Умсунайга баш кошуп “эки бакыр, бир тукур” болуп оокат кылышат. Аялы көп кечикпей эле эркек төрөп бериптир. Баланын кубанычы менен жылаңач- жабык эстен чыгып кетет. Мырза аттуу баласы бат эле чоңоюп, он жашка чыгат. Султаналы үй- бүлөсүн, өз кардын тойгузуу үчүн “өлбөс оокат,




Ачылбаган сандыкта Алыкебиздин эскирбес эски дептерлери

Арабыздан Алым Токтомушев өтүп кеткен күндөн бери жеке архивинен башымды көтөрө албай калдым. Тирүүсүндө чыгармачылык лабораториясына жакындан аралашкандай болуп жүргөнүм иштин чети эле экен. Маркумдун жарыкка чыгарбай келген эмгектери арбын болуп чыкты. 1970-75-ж.ж. абыдан өндүрүмдүү иштептир. Кээ бир күнү 2-3төн ыр жазганын эски дептерлердеги ар бир ырдын “туулган күнүн” белгилеген даталардан билсек болот. Айтмакчы, мындан




Памир кыргыздарынын элдик ырлары

Кыргыз элдик ырларын түрлөргө бөлүүдө биз эки негизге таянабыз. Бири, Кыргызстан жана Жуңголук адабиятчылар жазган кыргыз эл ооз адабияты жөнүндөгү жалпы баяндар менен кыргыз адабият тарыхтарында колдонулган ыкма; экинчиси, «Жуңго жөө жомоктору, элдик ырлары, макал – ылакаптары» деп аталган үч жыйнак (民间文学三套集成) ты түзүүдө колдонулган түргө бөлүү ыкмасы. Биринчи ыкма жалпылык мүнөзгө ээ болуп, бир




Үч ууру

(жомок) Үч жерден үч ууру аттанып, бир жерден үчөө тең кезигишет. Бул уурулар сөзгө келип, бири- бири менен таанышышат. Биринчи ууру: — Мен жанда жок уурумун- дейт. Экинчи ууру: — Мен жанда жок баатырмын- дейт. Үчүнчү ууру: — Мен жанда жок ченчимин. Мен отун бар деген жерде отун, суу бар деген жерде суу, эл бар




Токтогул түркчө ырдады

Түрк элдеринин эл аралык уюму болгон ТүркСОЙ (TÜRKSOY) уюму быйылкы Токтогул Сатылгановдун 150 жылдыгына карата иш чаралардын алкагында акындын тандалган чыгармаларынын жыйнагын Анкара шаарында түрк тилинде басып чыгарды. Мындагы ырлар кыргызча эки томдуктан тандалган. Которуу иши Ибрагим Түрхан тарабынан ишке ашырылган. Ырлар 6-7 айда которулуп бүткөн жана ырлардын негизинде ысык-көлдүк сүрөтчү Бейшенбек Жыргалбаев китепти кооздогон.




Кыргыз адабиятынын маалыматтамасы жарык көрдү

«Айат» басмасынан алынган кабарга караганда «Кыргыз адабияты: маалыматтама» аттуу китеп жарык көрдү. Китеп кыргыз адабияты предметин тереңирээк үйрөнүү үчүн адабият таануу терминдеринин түшүндүрмө сөздүгүн, мектеп программасына кирген манасчылардын, акын-жазуучулардын өмүр баяндык маалыматтарын, улуттук адабияттын урунттуу учурлары тууралуу окуялардын хроникасын, класста жана класстан тышкаркы учурда өткөрүлүүчү иш-чаралар тууралуу жалпы кеңештерди ичине камтыган төрт баптан турат жана




Шайлообек Дүйшеев: «Сөздүн кереметин эми түшүнө баштадым»

«Поэзия жаштыктын гана иши, анткени сезимиң акылга баш ийбей жүрөгүңдүн элегинен өткөрүп жазасың. Акырындык менен жашың өткөн сайын ырыңдын маңызы супсак, табы жок болуп элдин жүрөгүнө жетпей калат. Мындан улам азыр мен кара сөз түрүндө гана жазып калдым»,-деп өзүнүн чыгармачылыгы менен ой бөлүшкөн кыргыз эл акыны Шайлообек Дүйшеев менен маектештик. — Сиздин чыгармачылык сапарыңыз 38




Карачач

(жомок) Илгерки заманда Каракан деген кан болуптур. Бир күнү Каракан өзүнүн кол астындагы элдерди чакырып алып: — Менин сурай турган үч суроом бар. Ошол суроого жооп берген адамга ат башындай алтын беремин,- деп өзүнүн карамагындагы элдерге кабар кылат. Кандын мамлекетиндеги эл чогулгандан кийин: — Биринчи, дүнүйөдө эмне таттуу? Экинчи, дүнүйөдө эмне катуу? Үчүнчү, дүнүйөдө эмне