Category: Улуттук тамак-аш

Жаңылай Бурканидиновадан рецептер

Сайтыбыздын окурманы Жаңылай Бурканидинова олобо менен быжыны жасоонун жаңы рецептери менен бөлүштү. Бул үчүн ага ыраазычылыгыбызды билдирмекчибиз. Эскерте кетсек, сиздер бизде жок кыргыз улуттук тамак-ашынын же бар болсо анын жаңы жасоо рецептери менен бөлүшө аласыздар. Рецептти сунуштаган адамдын аты-жөнүн сөзсүз көрсөтөбүз.




Күрүчтүн пайдалуу баалуулуктары жана бышыруу ыкмасы

Дегеле, күрүчтү жөн эле майлуу кылып басып жебей, анын пайдалуулугун да карайлы. Албетте, ар бир кожойке ашканада адамдын табитин ача турган даамдуу тамактарды жасагысы келет. Тамак канчалык даамдуу, майлуу жасалган сайын, анын ден-соолукка зыяны ошончолук кєбүрөөк экенин эч ким билгиси да келбейт. Себеби, куурулган, майлуу тамактардын көбү даамдуу, бирок мындай даам анчалык пайдалуу эмес. Андыктан




Алмазбек Касенов: “Улуттук оюндардын эрежелерин тактайбыз”

Баарыбызга белгилүү болгондой мекенибиздин бермети болгон Ысык-Көл жергесиндеги  беш күнгө созулган “Көчмөндөр” оюну  ийгиликтүү жыйынтыкталды. Бүгүнкү  эфирде оюндун уюштурулушу жана жыйынтыкталышы туурасында КРнын Улуттук спорттун турлөрүн өнүктүрүү боюнча республикалык борбордун башчысы Алмазбек Касенов менен маектештик. —   Алмазбек мырза,  уюштуруучу катары “Көчмөндөр” оюну кандай өттү деп ойлойсуз? —  Көчмөндөр биз ойлогондой эле болуп өттү. Оюндун




Кыргыз улуттук суусундуктарынын дарылык касиети жана ысык-суукка бөлүнүшү

Сүттөн жасалган суусундуктар (кымыз, уй кымыз жана башка) ден соолукка абдан пайдалуу экени баарыбызга маалым. Бирок, баардыгыбыз эле аны туура колдонууну биле бербейбиз. Ошондуктан алар тууралуу кенен сөз кылууну туура көрүп, дарыгер, кыл тамырчы Дүйшөнбек Чомо уулун сөзгө тартып, агай бизге улуттук ыйык суусундуктар тууралуу кенен айтып берди. КЫМЫЗ Кымыз бээнин сүтүнөн жасалат. Ал чаңкоону




Кой союу. Кой союунун улуттук ыкмасы

Адам баласы илгери жапайы малдын ичинен эң биринчилерден болуп, койду колго үйрөтүшкөн. Тарыхый маалыматтар боюнча, жапайы койду колго үйрөтүп- багуу мындан он мин жыл мурда, негизинен Орто Азия аймагынын тоолуу жерлеринде башталган. Ошондуктан биздин республикабыздын азыркы территориясын койду колго үйрөтүп багуунун ан байыркы ордолорунун бири деп эсептесек болот. Кыргыз эли көчмөн болуп, байыртадан бери эле төрт түлүк




Чaй жaнa пaмир кыргыздaрынын тaмaк-aш систeмaсы

Мaкaлaнын нeгизги мaксaты дүйнө элдeринин дээрлик бардыгына тaaнымaл, жүздөгөн эл жана өлкөлөрдүн улуттук дастарконунан өз oрдун тапкан чaй жaнa aнын түрлөрүнүн пaмир кыргыздaрынын тaмaк-aш систeмaсынa кaчaн, кaндaй жoлдoр мeнeн кeлип, кaндaйчa орун aлгaндыгы, өзү мeнeн биргe кaндaй жaңылануулaрды aлып кeлгeндиги жaнa калыптанып калган чaй ичүү aдaтынын aзыркы күндө өзгөрүү, жаңыланууларгa кай себептен дуушар болуп жаткандыгы




Чай шахы

Чыныга куюлган чайга сүзмө кошулат.




Жaйгaн aш

Жасалышы: Жупкa жaйып aлaбыз. Мискейге суу кaйнaтып, бир aз кургaп кaлгaн жупкaны колубуз менен aш кaшыктын бaшынын өлчөмүндө кылып жупкaдaн үзүп-үзүп aлып, кaйнaгaн туздуу суугa бышырaбыз. Жупкa бышкaндa каалоосуна жaрaшa сүт же aйрaн кaтыктaп ичилет.




Чычкан манты

(улуттук тамак-аш) Бул манты майда болгондуктан, чычкан манты деп аталат. Кадимки мантыдан айырмаланып, ичине эт эмес, картошка гана салынып, кадимки мантыдай бышырылат. Ал Ош жергесинин тургундарынын сүйүктүү тамагы болуп эсептелет. Керектелүүчү азыктар: Жуурулган камыр – 1 чоң (же 2 кичине) жайым Картошка – 2 килограмм Өсүмдүк майы – 100 грамм Пияз – 1-2 даана Даярдоо




Даамдуу тил

(улуттук тамак-аш) Керектелуучу азыктар: — Уйдун тили – 150 грамм — Суюк сыр (ордуна сыр кошулган майонез колдонууга болот) – 150 грамм — Сарымсак – 2 тишче — Туздалган бадыраң – 1 даана — Ашкөк – 2-3 тал Даярдоо ыкмасы: 1. Алдын ала сууга бышкан тилди узунунан жука тилкелерге тилип алабыз. 2. Ага суюк сыр




«Кыргыз шырдагы» – Кыргызстандын бренддеринин бири

28-июнь күнү Ат-Башы айылындагы «Кошой» спорт майданында IV эл аралык «Кыргыз шырдагы» фестивалы болуп өттү. Анын жүрүшүнө жергиликтүү калк, мамлекеттик бийликтердин жана ишкерлердин өкүлдөрү, жер-жерлерден келишкен уздар менен катар, Түштүк Кореянын Кыргызстандагы элчиси, Япония, Моңголия, Германия өлкөлөрүнөн кызматкерлер жана бир катар чет элдик туристтер күбө болушту. Фестивалда кичине шырдакчаларды кошпогондо, 2 миңдин айланасындагы чоң шырдактар




Эт бышыруу

Кыргыздын мына ушул кой союу, этти мүчөлөө, бышыруу, тартуу боюнча атайын эмгек жазып жүргөн мекендешибиз М.Эстебесов баса белгилеп кеткендей, эт бышырууда устукандардын эти ажырап, эзилип калбай, даамдуу даярдалышына өзгөчө көңүл бурушубуз керек. Сорпонун түсүнө, даамына да маани берилет. Этти казанга бышырсак даамдуу болот. Бышкан эттин даамы койдун тукумуна, жеген жем-чөптүн өзгөчөлүктөрүнө жараша болору белгилүү. Кыргыз




Кой этин устукандоо жана табак тартуу

Эт бышкандан кийин, казандан же мискейден атайын депкир, сузгучтун жардамы менен өзүңчө бир табакка же чарага чыгарылат. Этти чыгарууда ус-тукандар эти менен ажырабай чыгарылуусу керек. Устукандарды ар бир табакка бөлүү табак тартуу деп аталат. Ар бир табакка жиликтерди бөлүүнү устукандоо деп эсептесек болот. Табак коноктун санына, сыйына жараша тартылат. Мисалы, төрт же беш кишиге бирден




Конок тосуу

Элибизде «конок айттырбай келет» деген сөз бар. Айт-кандай эле, ата-бабадан келаткандай, конок кайсы убакта келбесин, кыргыздар-дын дасторкону жайылып, үстүндө тамак-ашы толуп турат. Шашылыш баратып кайрылган Кудайы конокко үй ээси жок дегенде ат үстүнөн болсо да суусун жуткурбай койгон эмес. Илгертеден келаткан бул салтыбыз азыркы күнгө чейин өз нугун жоготпостон уланып келүүдө. Конок насиби Сыйлуу тамакты




Нооруз. Сүмөлөк. Көжө

21-март Нооруз майрамына аз эле күн калды. Эл буга карата камылгаларды көрө баштады. Жардамы тийип калабы деген ниетте буздин блогдо Ноорузга байланыштуу маалыматтарды бул макалага топтоп койдум. Ар кайсы жактан издеп убара болбогула. Бул, биринчи кезекте, Ноорузга карата жасалуучу улуттук тамак-аштар тууралуу маалыматтар. Интернет айдыңын дагы бир ирет тинтип чыгып, Сүмөлөк жана Көжөнү жасоо боюнча




Жаткан төө

Бул тамактын аталышы анын бышып жаткан учурдагы көрүнүшүнөн чыккан. Казандагы үстү камыр менен жабылган картошкалар төөнүн өркөчүн элестетет. Керектелүүчү азыктар: Картошка – 1 килограмм Эт – 300-600 грамм Жуурулган камыр – 1 чоң (же 2 кичине) жайым Пияз – 1-2 даана (орточо өлчөмдөгү) Болгар калемпири – 1-2 даана Сабиз – 1 даана Сары май –




Тончон эт

Керектелүүчү азыктар: Уйдун сулп эти – 400 грамм Камыр – 1 жайым Сабиз – 1 даана Пияз – 2 даана Сарымсак – 2 тишче Суу май – 100 грамм Туз, кара мурч – татымына жараша   Жасоо жолу: 1. Этти жалпагынан алакандай эки бөлүккө бөлүп, туздап жана жанчып алуу керек. 2. Сарымсак менен сабиз майда




Өрүк курут

Курут кыргыздын улуттук даамдарынын бири катары белгилүү. Ал эми Баткен жергесинде курутту өзгөчө сыйлуу тамак катары аздектеп келишет. Эгер дасторконго эзилген курут берилсе, анда келген мейман өтө сыйлуу. Адатта, куруттун өрүк курут, туздуу курут деген эки түрү жасалат. Өрүк курут өрүк бышкан маалда даярдалат. Керектелүүчү азыктар: Айран, жакшы бышкан өрүк, сары май Даярдоо ыкмасы: 1.




Кымыз менен дарылоо

Кымыз — көчмөн эл арасында эзелтен бери белгилүү суусундук. Ал негизинен бээнин сүтүнөн, андан сырткары, уйдун жана төөнүн сүтүнөн да жасалат. Кымыз тууралуу алгачкы маалымат байыркы грек тарыхчысынын (биздин заманга чейинки 484-424-жылдар) эмгегинен жолугат. Ал скифтердин турмушун баяндап жазып, берегилер бээнин сүтүн чаначка куюп, бышуу жолу менен өзгөчө бир суусундук алышат деп жазган. Дарылык касиети




Көбүрчөк

«Күндүзү кымыз, түндѳ кыз, Күпүлдѳгѳн эр кыргыз!» («Манастан») Кечээ жакында, мындан, жүз элүү-алтымыш жыл илгери кыргыз улутунда кеңири таркаган, (жайнаган десек да эң тѳп келишкен) чындыктын накта ѳзүн чагылдырган, бетке чиркѳѳ болбогон, тетирисинче Эрдин ( эркек танасынын) күч-кубатын  айгинелеген, сыймыгын тымызын даңазалаган адам аттары бар эле. «Элүү жылда эл жаңы, жүз жылда – тамам» –